As Bilzen

20 september 2020

Quo Vadis?

Ik verlaat samen met Albert in de vroegte het station van As. We zijn vandaag terug met zijn twee, Shiva kan niet mee lopen omwille van pijn aan haar voet. Albert denkt dat het een ontsteking is. Albert is geen dokter natuurlijk. 

We steken een grote weg over om verder te wandelen op de grens van Maasmechelen, waar we de zandwinning zien. Het leegroven van Maasmechelen naar mijn inziens, maar daar had ik het al over bij de wandeling Neeroeteren As.

Iets verder wandelen we over de ecoduct. Een brug over de E314, terug gegeven aan de natuur. Iets verderop wandelen we lang de vliegbasis van Zutendaal.

Albert: ¨Hier zitten de Amerikanen, vertel me het verhaal nog eens van het Amerikaans geweer. “

Het is geen Amerikaans geweer, het is een Engels geweer. Ik praat daar niet graag over. Ik hou niet van geweren. Ik vind dat geweren alleen in de handen behoren van een goed gecontroleerde  democratische overheid.

Na lang aandringen en de belofte dat het verhaal van het geweer tussen Albert en mij blijft, doe ik het verhaal.

Einde van de tweede wereldoorlog woont mijn vader nog in het ouderlijk huis. Een langgevelhoeve op de Rozenkransstraat, een zijstraat van de beroemde Zuidstraat van Beverlo. De pijnlijke beroemdheid van de Zuidstraat wordt later wel duidelijk. 

De exacte datum is mij nooit medegedeeld, maar bij bombardementen op Beverlo werd er op het einde tweede wereldoorlog een Engels vliegtuig neergehaald. Mijn vader en zijn vader, dus mijn opa, renden met grote spoed naar het neergestorte vliegtuig, dat volgen hun vertelling in het broek was neergestort. Het broek is een moerassige weide, een stuk achter de boerderij, waar ik als kind nog gespeeld heb in één van de weides waar opa Canada's had aangeplant om het droger te houden.

Ter plaatse vonden ze twee Engelse soldaten dood met hun wapen in de hand. Een Lee-Endfield. Ze hebben beiden het wapen van één der dode soldaten genomen en zijn toen gevlucht voor de aansnellende Duitse troepen, die alles meegenomen hebben.

De schik zat bij opa en pa er wel in, vermoed ik. De geweren werden geolied, in bruin papier verpakt en verborgen onder de pannen van de langgevelboerderij. Jarenlang werd gezwegen over de twee geweren.

In 1984,bij het overlijden van mijn opa, schonk mijn jongste nonkel, die nog bij opa woonde, dan de twee geweren aan zijn lievelingsneefje en zijn diens broer.

Na reconstructie van de feiten en het idee weg genomen te hebben dat de jongste nonkel bij de feiten betrokken was, wat niet kon aangezien zijn leeftijd op dat moment, werd een geweer dat 40 jaar onder de pannen had gezeten teruggeven aan de rechtmatige eigenaar. Allee, de rechtmatige eigenaar door hun bril bekeken. Dat dit verhaal in grote lijnen moet kloppen, daar ben ik zeker van. Ooit heb ik het wapen in mijn handen gehad, gedemonteerd, gepoetst en terug gemonteerd. Of de draagriem er nog bij was kan ik mij niet meer herinneren maar de bajonet ontbrak alleszins. Het serienummer heb ik nog; BB 1941 3 220.

Tot daar het verhaal van overlevering en de feiten die ik zelf heb kunnen vaststellen.

Hierover heb ik ook opzoek werk gedaan en vond ik het volgende. Ik heb een vermoeden dat mijn bovenstaande verhaal hierbij aansluit.

Lancaster LL762 te Beverlo

Op 12 mei 1944 bombardeerden de geallieerden per vergissing de Zuidstraat en de Tuinwijk in Beverlo. Naast de Duitse verliezen en de bemanning van enkele bommenwerpers kwamen hierbij tachtig burgers om.

Op zondag 30 mei 2004 werd voor al deze slachtoffers een Lancastermotor, afkomstig van de LL762 (467 Squadron), als herdenkingsmonument onthuld te Beverlo.

Tijdens het bombardement werd dit toestel boven het doelgebied geraakt en ontplofte in volle vlucht. Al de acht bemanningsleden lieten het leven. Een motor kwam neer in de zompige weilanden naast de Zuidstraat en werd door de Duitsers niet geborgen.

Tijdens het maken van een filmische reconstructie over dit dramatisch bombardement, vernam cineast Eddy Vandepoel over het eventueel bestaan van deze motor. Met een metaaldetector werd de juiste plaats gelokaliseerd en op 17 oktober 2002 werd de motor opgegraven.

De mooi opgepoetste motor heeft, op initiatief van de heemkundige kring, een plaats gekregen in de inkomhal van het buurthuis "Kardijk" te Beverlo. Twee infopanelen achter de motor geven de juiste toedracht van de gebeurtenissen. Eerst was het de bedoeling de motor te plaatsen in de Zuidstraat, de plaats van het gebeuren. De vrees voor vandalisme en enkele technische problemen gaven de doorslag om deze motor op een veiligere locatie te plaatsen.

Acht aanwezige Britse familieleden van de omgekomen bemanning kregen de eer om het monument te onthullen. Zij kregen elk een aandenken in de vorm van een opgegraven onderdeel afkomstig van de LL762.

Ik heb geen van beide geweren in mijn bezit, wel een vermoeden waar ze zich nu bevinden.

Hiermee sluit ik het verhaal van het geweer, dat ik 36 jaar geleden in mijn handen heb mogen houden.

Albert heeft de hele weg stil en aandachtig geluisterd. Waarom zijn oorlogsverhalen zo fascinerend om naar te luisteren? Wanneer zullen deze verhalen alleen uit het verleden komen en  nooit meer uit het heden?

Ondertussen zijn we aan de kerk van Wiemesmeer gekomen. Albert en ik zetten ons samen op een bankje. Beiden teruggetrokken in zijn eigen gedachten, dit blijft ook even zo als we verder wandelen lang de Lourdesgrot van Wiemesmeer. De gedachte komt in me op er een kaarsje te branden voor de gesneuvelden van alle oorlogen. Maar de bijzondere drukte en de Corona deed me besluiten in mijn bubbel te blijven en door te wandelen. Iets later steken we de nieuwe brug over het Albertkanaal over, om Munsterbilzen binnen te wandelen. De plaats waar ik mijn enige wielerwedstrijd gereden heb in mijn leven. Vraag mijn geen uitslag, ik was niet eerste, ik was niet laatste. Het was voor het goede doel. Het was voor het Medisch Centrum Sint-Jozef. De zuster die diensthoofd was omarmde mij innig voor de opbrengst of was het om mijn jonkheid. 45 jaar later is mijn gedachte hierover anders dan toen.

Zeer snel komen we aan op de markt van Bilzen. Voor mij één van de mooiste markten. Een klein plein met een kerk en een oud stadhuis erop, omringd door horeca. Een halve liter Spa rood  voor Albert en een halve liter spa bruis voor mij brengt ons vochtgehalte weer op pijl. Het was weer een mooie wandeling.